Blog Hero
service-icon

آشنایی با گواهی سپرده کالایی

در راستای فراهم سازی زیرساخت مربوط به معامله اوراق گواهی سپرده کالایی در بازار سرمایه و همچنین امکان تأمین مالی از طریق توثیق گواهی سپرده کالایی، این دستورالعمل در اجرای بند اول یکصد و ششمین صورتجلسه شورای عالی بورس و اوراق بهادار مورخ 12/03/93 و بمنظور فراهم کردن مقدمات اجرای ماده 33 قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی و بند ج ماده 99 قانون برنامه 5 ساله پنجم توسعه، در 61 ماده و 11 تبصره در تاریخ 05/03/94 به تصویب هیئت مدیره سازمان رسید و در تاریخ 04/03/95 اصلاح شد.

گواهی سپرده کالایی ورقه بهاداری است که موید مالکیت دارنده آن بر مقدار معینی کالای سپرده شده به انبار است و پشتوانه آن قبض انبار صادر شده توسط انباردار است.

بر اساس تجربیات جهانی، کاربرد قبوض انبار در تأمین مالی، برای تمامی بخش های اقتصادی اعم از صنعتی، کشاورزی و غیره با اهمیت است.

سابقه جهانی توسط نهادهای بین المللی مانند صندوق بین المللی پول (IMF)، فائو (FAO) نشان می دهد قبوض انبار از ابزارهای متداول تأمین مالی در کشورهای توسعه یافته و حتی برخی کشورهای در حال توسعه به حساب می آیند.

معاملات گواهی سپرده کالایی به این دلیل فراهم شده است که تولیدکنندگان بتوانند کالای خود را در انبارهای استاندارد ذخیره کرده و قبض کالای انبار شده‌ خود را دریافت کنند.

بدین ترتیب، تولیدکنندگان با استفاده از گواهی سپرده کالایی می توانند موجودی انبارهای خود را به نقدینگی نزدیک کنند و این در حالی است که خریداران نیز می توانند تا زمانی که کالا ماندگاری دارد نسبت به نگهداری و فروش کالا (قبض انبار یا همان گواهی سپرده) خود به دیگران اقدام کنند.

بر این اساس، چنین معاملاتی برای سرمایه گذارانی که قصد مصرف کالا را نداشته و فقط با هدف سرمایه گذاری به بازار کالایی وارد می شوند، بسیار مناسب است.

همچنین گواهی سپرده کالایی مانند دیگر اوراق بهادار از امکان معاملات پیوسته ثانویه برخوردار است؛ به طوری که می توان این ورقه بهادار را همانند سایر اوراق بهادار مانند سهام در بازار ثانویه معامله کرد.

همچنین، تبدیل شدن کالا به اوراق بهادار این امکان را برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری فراهم می کند که بتوانند با سرمایه‌گذاری روی این اوراق، امکان تأمین مالی بازار کالایی را از طریق بازار سرمایه فراهم کنند.

  • امکان نقدینه کردن کالاهای راکد
  • کاهش هزینه های انبارداری و جابجایی بین انبارها
  • مدیریت فاصله زمانی بین تولید و فروش کالا توسط تولیدکننده
  • کاهش بی‌ثباتی قیمت ها
  • تأمین مالی تولیدکنندگان در کوتاه ترین زمان و کمترین هزینه
  • استاندارد سازی کالاها
مزایای این اوراق در زمینه نگهداری کالا
  • تشویق انبارداری علمی و مناسب کالاها
  • استاندارد سازی درجه بندی مناسب کالاها
  • اطمینان از کیفیت و کمیت کالاهای ذخیره شده در انبارها و اینکه این کالاها به دارنده این قبض ها تحویل می گردد.

ابزار معاملاتی:

این اوراق به دلیل استاندارد بودن و اخذ مجوزهای مورد نیاز و نیز ورقه بهادار بودن، قابلیت معاملات پیوسته در انواع بازارها را دارا می باشند. ( کمک به تشکیل بازارهای مالی)

ابزار تأمین مالی:

به دلیل ماهیت اوراق بهادار بودن گواهی سپرده کالایی، این امکان وجود دارد که با توثیق آن نزد یک بانک یا موسسه مالی اعتباری ( تعیین شده توسط بورس ) نسبت به اخذ تسهیلات به پشتوانه اعتبار آن اقدام نمود.

ابزار تحویل در قراردادهای آتی:

دارندگان موقعیت تعهدی فروش در بازار قراردادهای آتی در صورتیکه تا سررسید قرارداد اقدام به بستن موقعیت تعهدی خود ننمایند، ملزم به تحویل کالا به خریدار می باشد.

استاندارد پذیری کالا:

کالاهای غیر استاندارد و با قابلیت تغییر کیفیت طی زمان، از طریق گواهی سپرده کالایی قابل معامله نمی باشند.

قابلیت ماندگاری کالا برای یک دوره زمانی قابل قبول:

امکان راه اندازی معاملات گواهی سپرده کالایی بر روی کالاهای با طول دوره نگهداری پایین وجود ندارد.

وجود مازاد تقاضا برای کالا:

چنانچه کالایی، بازاری با مازاد تقاضا داشته باشد، انگیزه ای برای توقف آن در انبار و نگهداری آن وجود ندارد.

قابلیت تفکیک کالا به محموله های استاندارد :

در صورتیکه کالایی قابلیت تفکیک نداشته باشد و صرفا برای فروش بصورت یکجا باشد، راه اندازی معاملات گواهی سپرده کالایی بر روی آن امکان پذیر نخواهد بود.

صدور گواهی پذیرش انبار منوط به ارائه مدارک و اطلاعات زیر است:

  • تقاضانامه صدور گواهی پذیرش انبار مطابق فرمت بورس با ذکر ظرفیت ریالی مورد تقاضا
  • اطلاعات انبار از قبیل نام، مشخصات و ظرفیت مطابق فرمت بورس
  • مدارک مالکیت یا اجاره انبار
  • بیمه نامۀ معتبری که جهت پوشش کامل خسارات احتمالی به انبار و کالاهای موجود در آن، حداقل در سقف ظرفیت ریالی مورد تقاضا باشد
  • اطلاعات در خصوص شرایط فنی انبار، مطابق با ضوابط فنی و استانداردهای انبارهای مورد پذیرش بورس که بازرسی های مورد نیاز در این خصوص توسط بورس و یا شرکت بازرسی مورد تائید بورس، صورت می پذیرد

مشخصات کامل هویتی انباردار شامل:

  •  در مورد اشخاص حقیقی: نام و نام‌خانوادگی، شمارۀ شناسنامه، کد ملی، آدرس محل سکونت و تصویر مدارک شناسایی
  •  در مورد اشخاص حقوقی: نام، کد اقتصادی، شناسۀ ملی، اساسنامه، آگهی تأسیس و آخرین تغییرات آن بر اساس روزنامۀ رسمی و مشخصات کامل هویتی مدیران طبق بند فوق

  • اطلاعات لازم در خصوص توانایی فنی مطابق ضوابط بورس
  • اطلاعات تضامینی که انباردار می تواند برای پوشش جبران خسارت های احتمالی که طبق عرف، قوانین و این دستورالعمل به عهدۀ وی است ارائه دهد و همچنین اطلاعات مربوط به توانایی مالی انباردار بر اساس ضوابط شرکت سپرده گذاری مرکزی

  •  گواهی پذیرش برای مدت یکسال صادر می شود و تمدید آن منوط به ارائه تقاضای تمدید توسط انباردار و پرداخت کارمزد تمدید گواهی پذیرش طبق مقررات مربوط حداقل یک ماه قبل از اتمام اعتبار گواهی پذیرش و تداوم شرایط مندرج در این ماده به تشخیص بورس می باشد.
  •  انبار گواهی سپرده کالاهای گرانبها، باید خزانه یکی از بانک های دارای مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و یا مکان مورد تائید بورس باشد.
  •  در صورت عدم تمایل انباردار به تمدید گواهی پذیرش، وی باید حداقل یک ماه پیش از اتمام مدت گواهی پذیرش خود، جهت تعیین تکلیف کالاهای موجود در انبار، موضوع را به بورس اطلاع رسانی نماید.

انباردار نباید نسبت به پذیرش کالا بیش از ظرفیت مقداری و ریالی مورد تائید بورس اقدام کند، در غیر این صورت برای کالاهای سپرده شده بیش از ظرفیت یاد شده، گواهی سپردۀ کالایی صادر نخواهد شد و جبران هر گونه خسارت وارده به سپرده گذار بر عهدۀ انباردار خواهد بود.

هرگونه تغییر در ظرفیت مجاز دریافت کالا توسط انبار، با درخواست انباردار و پس از ارائه مستندات کافی مبنی بر تطبیق شرایط با شرایط جدید، به بورس و شرکت سپرده گذاری حسب مورد و تائید بورس امکان‌پذیر است.

انباردار موظف است در هر یک از موارد زیر، مراتب را در اسرع وقت به بورس اطلاع دهد:

  •  ورشکستگی انباردار
  •  هرنوع وضعیت یا اقدامی که موجب توقف یا اخلال عمده در سپردن کالا در انبار یا خروج کالا از انبار می شود از جمله ممنوعیت فعالیت انبار یا انباردار، توقیف اشخاص و اموال مرتبط با فعالیت انبارداری و پلمپ انبار و معابر مرتبط با انبار توسط مقامات ذیربط
  •  هرگونه تغییر در اطلاعات ارائه شده در هنگام پذیرش
  •  هرگونه تغییر شرایط انبار نسبت به شرایطی که بورس برای انبار به انباردار اعلام نموده است
  •  هر گونه تغییر در مفاد قرارداد بیمه نامۀ کالای سپرده شده در انبار و مکاتبات بین انباردار و شرکت بیمۀ مربوطه که بر قرارداد یاد شده تأثیر دارد
  •  سایر اطلاعات مورد درخواست بورس در چارچوب مقررات

  • • مسئولیت نگهداری کالا بر عهدۀ انباردار بوده و در صورت ورود هرگونه خسارت به کالاهای سپرده شده به هر علت، انباردار مسئول جبران خسارت وارده به زیان‌دیدگان می‌باشد.
  • • در صورتی که در اثر بروز هرگونه خسارت و نقصان (کمی و کیفی) در کالاهای انبار شده، بخشی از کالا سالم باقی بماند، کالای سالم باقیمانده به روش تسهیم به نسبت، به دارنده گواهی سپرده کالایی تحویل ‌می گردد مگر اینکه انباردار و دارنده گواهی سپرده کالایی به نحو دیگری توافق نمایند. پس از تسهیم به نسبت، مقادیر تخصیص یافته به دارنده گواهی سپرده کالایی بر حسب واحد تحویل به پایین گرد می شود.
  • انباردار موظف است هزینه های انبارداری (بابت نگهداری کالا) و هزینه کارشناسی و ارزیابی (مانند هزینه کارشناسی تائید اصالت مقاطع فلزات گرانبها) را در چارچوب سقف مصوب بورس و با توافق بورس تعیین و قبل از دریافت کالا از طریق سامانه بورس اطلاع رسانی نماید. سایر هزینه های جانبی (خدمات انبارداری) با اعلام بورس تعیین می شود.
  • • در صورتی که کالا توسط انباردار استاندارد تشخیص داده نشود، هزینه های کارشناسی و ارزیابی مربوطه به سپرده گذار عودت داده نخواهد شد.

انباردار موظف به رعایت استانداردهای انبارداری مصوب بورس و انجام اقدامات ضروری و پیشگیرانۀ مورد نیاز، جهت اطمینان از حفظ کمیت و کیفیت محصول در دوره نگهداری می‌باشد.

در صورت عدم ایفای هریک از تعهدات انباردار، مطابق با این دستورالعمل و سایر مقررات مربوط، بورس می‌تواند هر یک از اقدامات ذیل را انجام دهد:

  • اخطار کتبی
  • کاهش ظرفیت پذیرش کالا توسط انبار
  • تعلیق گواهی پذیرش حداکثر به مدت 6 ماه

تبصره

در صورت تعلیق گواهی پذیرش، انباردار نمی‌تواند در مدت تعلیق نسبت به دریافت کالای جدید اقدام نماید، لیکن گواهی سپرده کالایی انبار تعلیق شده همچنان از قابلیت معامله در بورس برخوردار خواهد بود.

در صورت وقوع موارد زیر، گواهی پذیرش انبار لغو می‌شود:

  • ‌در صورت تداوم تعلیق گواهی پذیرش بیش از 6 ماه و عدم رفع موجبات تعلیق
  • در صورت انحلال یا ورشکستگی انباردار
  • در صورت نقض تعهدات اساسی انباردار به تشخیص بورس

نظارت بر فعالیت انبار:

  • انباردار موظف است شرایط اعلامی توسط بورس یا شرکت های بازرسی مورد تائید بورس را برای بازرسی کامل انبار در هر زمان فراهم آورد.
  • در صورت مشاهده مغایرت شرایط انبار با ضوابط فنی و استانداردهای انبارهای مورد پذیرش، بورس موضوع را کتباً و با ذکر ایرادات و تعیین مهلت لازم جهت رفع ایرادات به انباردار اطلاع می‌دهد.
  • در صورت عدم رفع ایراد ظرف مهلت مقرر توسط انباردار، بورس اقدامات ذکر شده در موارد بالا را جهت تعلیق یا لغو گواهی پذیرش انجام می دهد.

تبصره 1

در صورت لغو گواهی پذیرش یا عدم تمدید آن، گواهی سپرده کالایی صادر شده قابلیت معامله در بورس را نخواهد داشت. در این صورت، بورس موضوع را اطلاع‌رسانی نموده و مهلتی را برای مراجعۀ دارندگان گواهی سپرده کالایی به انبار ذیربط اعلام می‌نماید. در صورت لغو گواهی پذیرش، انباردار موظف به پرداخت خسارت به میزان سه درصد ارزش کالای سپرده‌شده در انبار به دارنده گواهی سپرده کالایی می‌باشد. چنانچه خسارتی بیش از میزان یاد‌شده به دارنده گواهی سپرده کالایی وارد شده باشد، وی می‌تواند موضوع را از طریق مراجع ذیصلاح قانونی پیگیری نماید.

تبصره 2

شرکت سپرده‌گذاری مرکزی در صورت وجود تضامین دارای قابلیت نقدشوندگی و امکان پرداخت خسارت از آن محل، نسبت به پرداخت خسارت سه درصدی موضوع تبصره 1 پس از مطالبه دارندگان گواهی سپرده کالایی اقدام می‌نماید. ظرف 2 ماه پس از گذشت مهلت مذکور در تبصره 1، در صورت عدم طرح دعوی از سوی دارندگان گواهی سپرده کالایی، تضامین تودیع شده آزاد و به انباردار مربوطه مسترد می‌گردد.

پذیرش کالا در انبار، مستلزم تکمیل فرم درخواست ارزیابی و پذیرش کالا، انطباق با استانداردهای اعلامی توسط بورس و ارائۀ مدارک و مستندات زیر توسط سپرده‌گذار به انبار است:

مدارک و اطلاعات قابل ارائه توسط اشخاص حقیقی:

  • ‌نام و نام خانوادگی، شمارۀ شناسنامه، کدملی، اقامتگاه و کد پستی
  • ‌تصویر مدارک شناسایی
  • ‌شمارۀ حساب بانکی
  • ‌سایر اطلاعات در صورت لزوم به تشخیص بورس

مدارک و اطلاعات قابل ارائه توسط اشخاص حقوقی شامل:

  • ‌کداقتصادی، شناسۀ ملی، آگهی روزنامۀ رسمی، آگهی تاسیس، اساسنامه، اقامتگاه و کد پستی
  • ‌شماره حساب بانکی
  • ‌سایر اطلاعات در صورت لزوم به تشخیص بورس

*مستندات مربوط به اطلاعات فوق، باید توسط انباردار نگهداری شده و در صورت درخواست بورس، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و سایر مراجع ذیصلاح، در اسرع وقت ارائه شود.

انباردار موظف است نسبت به نمونه برداری، ارزیابی کیفی و توزین کالا مطابق با استانداردهای اعلامی توسط بورس اقدام نموده و مشخصات کالا را با کالای پذیرفته شده در بورس تطبیق دهد و در گواهی سپرده کالایی صادره درج نماید.

تبصره 1

در صورت عدم پذیرش کالا، انباردار موظف است دلایل عدم پذیرش را به سپرده‌گذار اعلام نماید.

تبصره 2

هماهنگی با انبارها جهت سپردن کالا به انبار بر عهدۀ خود سپرده‌گذار می‌باشد.

  • ملزومات ارزیابی کیفی شامل ایجاد آزمایشگاه در انبار با به کارگیری کارشناس ارزیابی کیفی یا ارائۀ مستنداتی دال بر انعقاد قرارداد همکاری با یکی از آزمایشگاهها یا شرکت‌های بازرسی مورد تایید سازمان ملی استاندارد ایران است.
  • مسئولیت صحت ارزیابی‌های انجام شده و مشخصات مندرج در گواهی سپرده کالایی به طور کامل برعهده انباردار است و در صورت وجود هرگونه مغایرت در مشخصات کمی و کیفی مندرج در گواهی سپرده کالایی با کالای تحویل شده، جبران خسارات وارده با انباردار می‌باشد.
  • انباردار پس از نمونه‌برداری و توزین و انجام بررسی‌های موردنیاز جهت تعیین کیفیت و کمیت کالا، فرم گواهی ارزیابی کالا را تکمیل و پس از اخذ تائید سپرده‌گذار، آن‌را به وی ارائه می‌دهد.

انباردار پس از ارزیابی کالا اقدام به ثبت اطلاعات زیر در سامانه نموده و قبض انبار را طبق فرمت شرکت سپرده‌گذاری مرکزی صادر می‌نماید. اطلاعات مندرج در قبض انبار حداقل شامل موارد زیر است:

  • شماره قبض انبار
  • نام و آدرس انبار
  • نام و نوع کالا
  • کیفیت و وزن کالا بر اساس گواهی ارزیابی کیفی و کمی
  • تاریخ انقضاء کالا
  • نام و آدرس سپرده‌گذار کالا
  • تاریخ صدور
  • محدود بودن مدت اعتبار قبض انبار تا زمان صدور گواهی سپرده کالایی

در صورت تائید اطلاعات توسط سپرده‌گذار، نسخه چاپی قبض انبار توسط وی امضاء شده و تصویر آن در سامانه به عنوان مستندات، جهت صدور گواهی سپرده کالایی ثبت می‌‌گردد. در هر صورت قبض انبار تحویل سپرده گذار نمی گردد.

پیش از صدور گواهی سپرده کالایی، در صورتی که سپرده‌گذار برای نخستین بار اقدام به سپردن کالا به انبارهای مورد تائید بورس می‌نماید، انباردار اطلاعات مورد نیاز را جهت صدور کد معاملاتی به شرکت سپرده‌‌گذاری مرکزی ارائه می‌نماید.

پس از صدور قبض انبار مورد تائید سپرده‌گذار، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی به پشتوانه قبض انبار صادره، اقدام به صدور گواهی سپرده کالایی می‌نماید. مندرجات گواهی سپرده کالایی شامل موارد ذیل است:

  • شماره قبض انبار که گواهی سپرده کالایی بر اساس آن صادر شده است
  • شماره گواهی سپرده کالایی
  • نام و کد پذیرش انبار
  • نام و نوع کالا
  • وزن کالا و خطای مجاز تحویل
  • کیفیت کالا و خطای مجاز آن
  • تاریخ انقضای اعتبار گواهی سپرده کالایی جهت عرضه و معامله
  • نام دارنده گواهی سپرده کالایی
  • تاریخ صدور
  • امضاء و مهر انباردار
  • درج عبارتی مبنی بر اینکه "مندرجات دستورالعمل پذیرش انبار، صدور، معامله و تسویه گواهی سپرده کالایی به منزله توافق فی‌مابین خریدار و فروشنده گواهی سپرده کالایی است"
  • ‌سایر موارد به تشخیص بورس یا شرکت سپرده‌گذاری مرکزی

در صورت تائید مندرجات وارد شده در سامانه، سپرده‌گذار آن را تائید و امضاء می‌نماید. امضای سپرده‌گذار به معنای پذیرش قوانین و ضوابط بورس و انبار است. انبار، رسید چاپی گواهی سپرده کالایی صادره را به سپرده‌گذار ارائه می‌نماید. مسئولیت حقوقی صحت مندرجات گواهی سپرده کالایی بر عهدۀ انباردار مربوطه است.

پس از تاریخ انقضای اعتبار گواهی سپرده کالایی، گواهی مذکور قابلیت معامله در بورس را نخواهد داشت. بورس، آخرین روز معاملاتی را بر اساس تاریخ انقضای اعتبار گواهی سپرده کالایی تعیین و اطلاع رسانی می‌نماید.

  • جهت عرضۀ گواهی سپرده کالایی در بورس، دارنده گواهی سپرده کالایی موظف است به یکی از کارگزاران مجاز بورس مراجعه و ضمن تکمیل فرم سفارش فروش، مدارک مربوط به گواهی سپرده کالایی را به وی ارائه نماید.
  • به منظور عرضۀ گواهی سپرده کالایی، بورس اطلاعات مربوط به نماد معاملاتی را به شرکت مدیریت فناوری بورس تهران و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی ارائه می‌نماید.
  • به منظور ممانعت از خروج کالا از انبار در فاصله زمانی میان ثبت سفارش فروش تا پایان جلسۀ معاملاتی، کارگزار اطلاعات مربوطه را به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اطلاع داده تا شرکت مزبور، مراتب را به انباردار منعکس نماید.

انجام معاملات به روش حراج پیوسته مطابق ضوابط مندرج در دستورالعمل معاملات کالا و اوراق بهادار مبتنی بر کالا در بورس کالای ایران صورت می‌پذیرد.

در پایان آخرین روز معاملاتی تعیین شده توسط بورس برای هر گواهی سپرده کالایی، نماد معاملاتی آن جهت انجام امور تحویل متوقف خواهد شد.

گواهی سپرده کالایی می‌تواند به عنوان وثیقه جهت تأمین مالی مورد استفاده قرار گیرد. در این صورت، فرآیند توثیق و اخذ تسهیلات به شرح زیر می‌باشد:

  • وثیقه‌گذار جهت دریافت تسهیلات به وثیقه‌گیر طرف قرارداد با شرکت سپرده‌گذاری مرکزی مراجعه و مدارک مورد نیاز جهت احراز هویت را به وثیقه‌گیر ارایه نموده و فرم‌های درخواست تسهیلات، درخواست توثیق گواهی سپرده کالایی و وکالت‌نامه را طبق فرمت شرکت سپرده‌گذاری مرکزی تائید و امضاء می‌نماید.
  • وثیقه‌گیر در صورت موافقت با اعطای تسهیلات، ضمن اعطای اذن مکتوب خویش مبنی بر امکان فروش گواهی سپرده کالایی توسط وثیقه‌گذار، فرم درخواست توثیق گواهی سپرده کالایی را تائید و امضاء نموده و به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی ارائه می‌نماید.
  • در صورت تایید درخواست توثیق گواهی سپرده کالایی توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، کارمزد توثیق توسط وثیقه‌گیر از میزان تسهیلات پرداختی به وثیقه‌گذار کسر و به حساب شرکت سپرده‌گذاری مرکزی واریز می‌گردد. در صورت عدم تائید درخواست توثیق، مراتب به وثیقه‌گیر اطلاع داده می‌شود.
  • پس از تائید درخواست توثیق، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی مراتب را به منظور اجرای مفاد این بخش از دستورالعمل در سامانه منعکس می‌نماید.
  • پس از توثیق گواهی سپرده کالایی، خروج کالا از انبار منوط به صدور مجوز توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی می‌باشد.
  • در صورتی که پس از توثیق گواهی سپرده کالایی توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، وثیقه گیر ظرف مدت 5 روز کاری، اقدام به پرداخت تسهیلات و کارمزد توثیق ننماید، گواهی سپرده کالایی از حالت توثیق خارج می‌گردد.
  • وثیقه‌گیر می‌تواند با ارائة درخواست مکتوب به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی از آخرین وضعیت گواهی‌های سپرده کالایی وثیقه شده به نفع وی اطلاع حاصل نماید.
  • مسئولیت تقویم و پایش ارزش گواهی سپرده کالایی به منظور ارائۀ تسهیلات، بر عهدۀ وثیقه گیر است.
معاملۀ گواهی سپرده کالایی توثیق شده و پرداخت مطالبات وثیقه‌گیر
  • در صورت عرضۀ گواهی سپرده کالایی توثیق شده توسط وثیقه‌گذار، چنانچه عرضه گواهی مزبور منجر به انجام معامله گردد، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی پس از کسر مطالبات وثیقه‌گیر و سایر کسورات متعلقه، مابقی وجه معامله را از طریق کارگزار مربوطه به وثیقه‌گذار پرداخت می نماید.
  • در صورت عدم تسویه مطالبات وثیقه‌گیر در سررسید یا سررسیدهای مقرر، وثیقه‌گیر با اعمال وکالت‌نامه و یا ارائۀ حکم دادگاه، مطابق قوانین و مقررات حاکم بر بازار سرمایه می‌تواند اقدام به معامله گواهی سپرده کالایی وثیقه شده یا خروج کالا از انبار در صورت عدم امکان معاملۀ گواهی سپرده کالایی در بورس نماید.

- شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، عملیات پایاپای گواهی سپرده کالایی و تسویه وجوه ناشی از معاملات و انتقال مالکیت گواهی سپرده کالایی را بر عهده دارد.

- روز تسویه برای معاملات گواهی سپرده کالایی دو روز کاری پس از انجام معامله (T+2) خواهد بود. مهلت زمانی تسویه بر اساس مصوبۀ هیئت مدیرۀ شرکت سپرده‌گذاری مرکزی قابل تغییر می‌باشد.

- کاهش مدت تسویه معاملات گواهی سپرده کالایی تا یک روز کاری پس از انجام معامله با درخواست بورس و تأیید شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه امکان پذیر می باشد.

- مسئولیت تسویۀ بهای گواهی سپرده کالایی خریداری شده در روز تسویه با کارگزار خریدار خواهد بود.

- در پایان هر روز، بورس پیام الکترونیکی انجام یا عدم انجام معامله را که حاوی اطلاعات مربوط به معاملات انجام شده آن روز می‌باشد، از طریق سامانۀ معاملاتی به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی ارسال می‌نماید. فایل مذکور حداقل باید شامل موارد زیر در هر معامله باشد:

  • تاریخ و زمان انجام معامله.
  • نماد معاملاتی.
  • کد معاملاتی فروشنده و خریدار گواهی سپرده کالایی.
  • کد کارگزار فروشنده و خریدار.
  • تعداد گواهی سپرده کالایی.
  • قیمت گواهی سپرده کالایی
  • ارزش کلی معامله.
  • شماره مرجع معامله.

- انتقال مالکیت گواهی سپرده کالایی در روز انجام معامله و با توجه به اطلاعات روزانۀ دریافتی مطابق دستورالعمل، در کد معاملاتی فروشنده و خریدار به صورت مکانیزه ثبت می‌شود و برای انتقال مالکیت گواهی سپرده کالایی نیازی به تائید مجدد فروشنده یا خریدار نخواهد بود.

- گواهی سپرده کالایی بر اساس اطلاعات دریافتی، از کد معاملاتی فروشنده به کد معاملاتی خریدار منتقل می‌شود و مسئولیت صحت اطلاعات دریافتی بر عهده ارسال ‌کنندۀ آن می‌باشد.

- به منظور تسویۀ کامل وجوه، هر کارگزار موظف است حساب یا حساب‌های بانکی تسویه را طبق شرایطی که شرکت سپرده‌گذاری مرکزی مشخص می‌کند افتتاح نماید.

تبصره

شرکت سپرده‌گذاری مرکزی حق نظارت، دریافت گزارش نقل و انتقالات و به عنوان وکیل کارگزار، حق برداشت از حساب یاد شده را به منظور انجام عملیات پایاپای وجوه ناشی از معاملات خواهد داشت.


- شرکت سپرده‌گذاری مرکزی تا پایان هر روز معاملاتی، خالص مبلغی را که باید به هر کارگزار پرداخت یا از او دریافت کند، برای روز تسویه محاسبه و به صورت اطلاعیه از طریق سامانه، برای کارگزار مربوطه ارسال می‌نماید. این مبلغ با کسر ارزش کل خرید گواهی سپرده کالایی توسط کارگزار از ارزش کل فروش گواهی سپرده کالایی توسط وی، محاسبه می‌شود. در محاسبۀ ارزش خالص معامله، کسورات متعلقه مد نظر قرار می‌گیرد.

- درخصوص معاملات گواهی سپرده کالایی، کارگزار بدهکار موظف است مبلغ اعلام ‌شده را حداکثر تا ساعت 12 دومین روز کاری پس از انجام معامله (T+2) به حساب تسویه نزد شرکت سپرده‌گذاری مرکزی واریز نماید.

- در روز تسویه، وجوه از حساب تسویۀ شرکت سپرده‌گذاری مرکزی برداشت و به حساب بانکی مخصوص کارگزاران بستانکار واریز می‌گردد. مبالغ واریزی به حساب هر کارگزار بستانکار برابر با خالص مبلغ دستورالعمل خواهد بود.

- چنانچه کارگزار درخصوص اطلاعیه‌ای، اعتراض موجه و قابل قبولی دارد، موظف است حداکثر تا ساعت 15 فردای روز ارسال اطلاعیه، اعتراض خود را به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اعلام نماید. مگر این‌که کارگزار، اطلاعیۀ دیگری با عنوان اصلاح اطلاعیۀ اول دریافت کند.

- در صورت عدم رعایت شرایط مربوط به تسویه و پایاپای و نقض تعهدات کارگزار، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی ضمن اطلاع به سازمان، اقدامات زیر را حسب مورد انجام می‌دهد:

  • انتقال مبالغ موضوع این دستورالعمل از منابع در اختیار صندوق تضمین تسویه به حساب تسویۀ شرکت سپرده‌گذاری مرکزی
  • برداشت وثایق کارگزار به نفع صندوق تضمین تسویه یا شرکت سپرده‌گذاری مرکزی
  • پیگیری وصول مطالبات و خسارات وارده به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی از کارگزار
  • قطع بخشی از خدمات قابل ارائه به کارگزار عضو براساس مقررات مربوطه
  • اطلاع به بورس جهت جلوگیری از انجام معاملات کارگزار
هزینه های انبارداری
  • هزینه انبارداری تا پایان روز انجام معامله در بورس بر عهده فروشنده و از روز بعد از آن تا زمان دریافت کالا از انبار، بر عهده خریدار خواهد بود.
  • هزینه های انبارداری توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی از وجه معامله کسر و به حساب انباردار و مابقی وجه معامله، پس از اعمال کسورات متعلقه، به حساب کارگزار فروشنده واریز میگردد.
کنترل های لازم قبل از خروج محصول از انبار
  • اخذ درخواست تحویل از مالک گواهی سپرده کالایی
  • احراز هویت دارنده گواهی سپرده کالایی و اطمینان از مالکیت وی بر آن
  • وصول هرگونه هزینۀ انبارداری
خروج محصول از انبار و تحویل کالا
  • خروج کالا از انبار، مستلزم اخذ تائیدیه قبلی شرکت سپرده‌گذاری مرکزی می‌باشد.
  • انباردار موظف است در زمان مراجعه دارنده گواهی سپرده کالایی جهت تحویل کالا، جدول زمان بندی انجام امور بارگیری را به وی و بورس اطلاع‌رسانی نماید.
  • دارنده گواهی سپرده کالایی باید قبل از انقضای اعتبار گواهی سپرده کالایی جهت تحویل کالا، به انبار مربوطه مراجعه نماید. در صورت عدم خروج کالا از انبار تا پایان ساعت کاری انبار در روز انقضای اعتبار گواهی سپرده کالایی، گواهی مزبور قابلیت معامله در بورس را نخواهد داشت.
  • مسئولیت بارگیری و حمل کالا از انبار بر عهده دارنده گواهی سپرده کالایی می‌باشد.

مسئولیت هر گونه مغایرت در کمیت و کیفیت کالای دریافتی با مندرجات گواهی سپرده کالایی متوجه انباردار مربوطه می باشد.

حل اختلاف

کلیه اختلافات میان اشخاص مرتبط با این دستورالعمل، قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران (مصوب آذرماه 1384) در صورت عدم حل و فصل در کمیته سازش کانون کارگزاران، در هیات داوری سازمان رسیدگی خواهد شد.

سایر ضوابط و شرایط
  • انباردار موظف است در صورت نیاز به انبارگردانی، حداکثر 5 روز کاری قبل، مراتب را از طریق سامانه به بورس و عموم اطلاع رسانی نماید؛ در غیر این صورت انباردار موظف به جبران کلیۀ خسارات احتمالی وارده خواهد بود.
  • بورس موظف به اطلاع رسانی نام و مشخصات انبار و انباردار، آدرس، ظرفیت انبار، هزینه های انبار، ساعت فعالیت انبار، زمان انبارگردانی و سایر موارد پس از تائید سازمان، حداکثر یک روز پس از صدور گواهی پذیرش در فهرست انبارهای پذیرفته شده می باشد.
  • اطلاع رسانی در خصوص ظرفیت خالی انبارها و کالاهای قابل پذیرش، از طریق بورس انجام می‌گیرد.

کارمزد معاملات گواهی سپرده کالایی (به جز گواهی سپرده سکه طلا)


شرح کارمزد خرید فروش جمع حداکثر مبلغ کارمزد خرید حداکثر مبلغ کارمزدفروش جمع
کارمزد کارگزاران 0.0015 0.0015 0.003 100 100 200
کارمزد بورس کالا 0.0004 0.0004 0.0008 100 100 200
کارمزد سپرده گذاری 0.00025 0.00025 0.0005 100 100 200
حق نظارت سازمان بورس 0.0001 0.0001 0.0002 50 50 100
کارمزد مدیریت فناوری 0.00015 0.00015 0.0003 100 100 200
جمع کل 0.0024 0.0024 0.0048 کارمزد به میلیون ریال

کارمزد معاملات گواهی سپرده کالایی سکه طلا


شرح کارمزد خرید فروش جمع حداکثر مبلغ کارمزد خرید حداکثر مبلغ کارمزدفروش جمع
کارمزد کارگزاران 0.00075 0.00075 0.0015 100 100 200
کارمزد بورس کالا 0.0002 0.0002 0.0004 50 50 100
حق نظارت سازمان بورس 0.0001 0.0001 0.0002 50 50 100
کارمزد شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه 0.000125 0.000125 0.00025 50 50 100
کارمزد مدیریت فن آوری بورس تهران 0.000075 0.000075 0.00015 50 50 100
جمع کل 0.00125 0.00125 0.0025 کارمزد به میلیون ریال

تماس با ما

آدرس : میدان آرژانتین ، خیابان احمد قصیر(بخارست) ، خیابان ششم ، پلاک34
شماره تماس : 02142115000
ایمیل : info@sababroker.ir